NAVAL FORCES DERGİSİ 2006 ÖZEL SAYISI CLASS 209 SUBMARINES KONULU MAKALE TÜRKÇE ÇEVİRİSİ


209 SINIFI DENİZALTILAR
Yeteri Kadar Büyük, Mümkün Olduğu Kadar Küçük
SONUÇ Uluslararası Pazardaki Başarı

209 Sınıfı Denizaltılar, denizaltıcılık dünyasında yarım yüzyıllık daimi teknolojik gelişimleri neticesinde gelenek ve güvenirliliğin birleştiği tanıdık bir isimdir.
1. Temel Taşın Koyulması :
1960’lı yıllarda Alman Denizaltı Endüstrisi Alman (205 ve 206 sınıfları) ve Norveç Deniz Kuvvetleri (207 sınıfları) için denizaltı inşa programlarını başarıyla tamamlamış, bu programların tamamlanmasını müteakip, pazar payını artırma olasılıklarını değerlendiriyordu. Diğer taraftan yeni tip denizaltılara ihtiyaç duyan birçok bahriyede hala II. Dünya Savaşı dizaynı yaşlı denizaltılar kullanılmaktaydı. 205, 206 ve 207 sınıfı denizaltı dizaynları bu bahriyelerin harekat ihtiyaçlarını karşılamak için oldukça küçük kabul edildiğinden yeni tip bir denizaltı geliştirilmeliydi.
Esas itibariyle II. Dünya Savaşı sonrasında Alman Denizaltı Endüstrisine uygulanan tonaj kısıtlamaları, bu tip denizaltıların 1000 ton civarında deplasmana sahip olması fikrini dikte etmiştir.
Alman ve Norveç Donanmaları için yapılan bahse konu küçük U-botların dizayn ve inşasında elde edilen tecrübelere istinaden, IKL firmasından (Ingenieur Kontor Lubeck) Profesör GABLER ve ekibi tarafından yürütülen yeni tip denizaltının dizayn sürecinde; yeteri kadar büyük, mümkün olduğu kadar küçük bir denizatlıya ihtiyaç olduğu kanıtlanmış, çalışmalar sıkı ve güçlü bir dizayn ile sonuçlanmıştır.
O tarihlerde Alman Federal Savunma Teknolojileri Ofisi tarafından “209 Sınıfı” olarak adlandırılan yeni tip denizaltı dizaynının temel özellikleri şunlardır:
a. Yüksek batarya donanımı ve yüksek dizel gücü
b. Düşük şarj oranı
c. Yüksek dalış sürati
d. Güçlü silah konfigürasyonu
e. Etkileyici dalış derinliği
f. Düşük parmak izi
g. Uzun süreli dayanıklılık
Sonuç olarak 1967 yılında ilk 209 sınıfı denizaltı sözleşmesi Yunan Donanmasıyla imzalanarak Batı dünyasında “209 Sınıfı Ailesinin” kurulması sağlamıştır.
2. 209 Sınıflarının Evrimi :
209 sınıflarının yukarıda bahsedilen temel karakteristikleri hala geçerli olmakla birlikte uzun bir evrim süreci günümüzde de devam etmektedir.
Her müşterinin farklı ihtiyaçlarına farklı çözümler üretilmesine rağmen, gemi inşa mühendisliği alanındaki gelişmeler ve daha çok elektronik sektöründeki ilerlemeler, Alman denizaltı tasarlayıcılarını dizaynlarının pazardan kopmaması için 209 sınıflarının sistemlerini devamlı olarak geliştirme ihtiyacı içerisinde bırakmıştır.
Yıllar içinde platform teknolojileri, silah komuta ve kontrolü sensör ve silah konfigürasyonu gibi birçok alanda düzinelerce gelişme sağlanmıştır. Bunlardan birkaç örnek aşağıda sunulmuştur :
a. Orijinal emme ile çalışan dizellere 1980’lerin sonunda turbo-şarjer tadilatı yapılmış, bu husus ile 209 sınıflarının zaten düşük olan şarj oranı geliştirilmiştir.
b. 209 sınıflarının başka bir özelliği olan akustik parmak izinin minimizasyonu olup, piston tip hava kompresörleri yerine vida tip olanların kullanılması hususu bu kapsamda yapılan iyileştirmelerden biridir.
c. 209 sınıflarının daha eski versiyonlarında sensör ve silah sistemi ayrı ayrı bulunmakta iken, günümüzde her operatörün taktik senaryoyu görmesini sağlayan çok maksatlı konsollarla (MFCC) donatılmış, atış kontrol ve silah sistemi (CWCS) konfigürasyonları entegre edilmiştir.
d. Gelişmiş periskoplar ve optronik anten entegrasyonu sayesinde atış kontrol konsollarında dijital görüntüler sergilenebilir hale gelmiş, mukavim tekne içine girmeyen optronik anten yakalanma riskini azaltmakla kalmadığı gibi, santralin yerleşiminde de büyük özgürlük sağlamıştır.
e. FAS gibi yeni geliştirilen akustik sensörler ile PRS ve CAS’ta sağlanan iyileştirilmeler neticesinde hedef tespit mesafesi ve sınıflandırma hususlarında gelişmeler kaydedilmiştir. Günümüzde eskiden kullanılan çelik muhafazalar yerine akustik sensörler üzerinde GRP pencereler kullanılmaya başlanarak sensörlerden elde edilen bilginin artması sağlanmıştır.
f. Eskileri ile kıyaslandığında şimdiki 209 sınıfı ailesinin üyeleri son jenerasyon tel güdümlü torpidolar ve G/M'ler ile donatılmışlardır.
g. Bir başka gelişme de HDW tarafından yapılan üst güverteye monteli, yeni ve etkili bir savunma imkanı sağlayan torpido karşı tedbir sisteminin denizaltılara entegre edilmiş olmasıdır.
ğ. Büyük dizayn gelişmelerinin listesindeki son, ama önem olarak hiç de sonlarda olmayan bir tanesi de Havadan Bağımsız Tahrik Sistemlerine giriştir. II. Dünya Savaşı'ndan beri, tüm dünyada denizaltılar sürekli olarak artan bir hava kuvveti baskısına maruz kalmış, nükleer olmayan denizaltıların operatörleri tarafından sualtında daha fazla kalabilme ihtiyacı dile getirilmiştir. Savaş sonrası yıllarda bu talebe 209 sınıflarının ilk örneklerinde de kullanılan kurşun asit pillerde sağlanan gelişmelerle kısıtlı olarak cevap verilebilmiştir. Bu ihtiyacın giderilmesi için sualtında kalabilme süresini günlerden haftalara çıkarabilecek nükleer olmayan, havadan bağımsız bir sistem gerekmekteydi.
Bugün Thyssen Krupp Marine System denizaltı departmanı bu isteğe dünyada mevcut olan iki çözümle cevap vermektedir : HDW tarafından geliştirilen Fuel Cell sistemi ve Kockums tarafından geliştirilen Stirling makinesi.
212 A ve 214 sınıflarındaki gibi tamamen entegre edilmiş havadan bağımsız çözümlerin yanında, halihazırdaki 209 sınıfları için sonradan uygulanabilecek farklı bir çözüm de mevcuttur. Denizaltıya monte edilecek yeni bir bölme yardımı ile ana karakteristik ve performansta asgariye indirilmiş bir etki ile artırılmış sualtı dayanıklılığını elde etmek mümkün gözükmektedir.
3. 209 Sınıfı Denizaltı Gemilerinin Görev Fonksiyonları
Tip 209 MOD 1400 olarak sınıflandırılmış olan dizel-elektrik denizaltı gemileri, muhasımın deniz yolu ulaştırmasını kesmek, münferit veya diğer Deniz Kuvvetleri unsurları ile birlikte koordineli olarak, deniz durumuna bağlı olmaksızın harekat icra etmek gibi görevleri yerine getirebilmektedir.
209 sınıfı denizaltı gemileri sahile dayalı görevlerin yanı sıra okyanusta karakol, sınırlandırılmış gizli görevler, yasak bölgelerde bireysel gözetleme ve keşif gözetleme faaliyetlerinde bulunabilirler.
Barış dönemi görevlerinden biri olan tatbikatların yanı sıra 209 sınıfı denizaltı gemilerinin görev fonksiyonları olarak, bayrak/varlık gösterme veya bilgi toplama faaliyetleri de sayılabilir. Bununla birlikte 209 sınıfı denizaltı gemileri son seçenek olarak kriz tırmandırma görevlerinde (Özel Kuvvetlerin taşınması veya sahadan toplanması esnasında) veya DSH harekatlarında da kullanılabilir.
Soğuk savaşın sona ermesinden bu yana, dünya hemen hemen tüm Deniz Kuvvetlerinin askeri doktrinlerinde dramatik değişikliklere tanıklık etmiştir. Bu değişikliklere cevap verebilmek üzere özellikle Avrupalı denizaltı dizaynırları Thyssen Krupp Marine Systems Denizaltı İnşa Ekibi ile entegre olarak çalışmaktadır.
Günümüzün 209 sınıfı denizaltı gemileri Özel Kuvvetlere ait eçhizenin muhafaza edilebilmesi için konteynerlerin taşınmasını sağlayabilecek yapıda inşa edilmektedir. Süratle değişen harekat ihtiyaçlarına cevap verebilmek maksadıyla, ilave torpido, mayın, yakıt veya bunların dışında yakın herhangi bir tehdite yönelik eçhizelerin yüklenebileceği Çok Amaçlı Konteynerlerin (Multi-Purpose Container -MPC) kullanımı ve 209 sınıfı denizaltı gemilerinin hızlı/esnek olarak uyum sağlayabilmeleri çözüm olarak düşünülmektedir.
Diğer taraftan Ağ Merkezli Savaşın (Network Centric Warfare ) artan ihtiyaçlarının üstesinden gelebilmek için UHF ve SHF bantlarında SATCOM muhabere imkanlarının geliştirilmesi gerekmektedir.
4. 209Sınıfı /1400 Mod
209 sınıfı denizaltılar incelendiğinde prensip olarak ilk günden beri hiç değişmemiş olan sağlam ve etkili bir tekne yapısına sadık kalındığı görülmektedir.
Denizaltının kıç section’ı genel olarak geminin harekat ihtiyaçlarını karşılayan sistemlere ait alt sistem ve eçhizelere yataklık yapmakta, dizel dairesinde alçak devirli DC 3,700kW ana motor mevcuttur. Ana motor direkt olarak pervanenin bağlı olduğu şafta kumanda etmekte olup, denizaltının 20 knot sürate kadar çıkmasına imkan sağlamaktadır. Ana motorların ön tarafında bulunan, 4 adet dizel jeneratörler bataryaların imla (şarj) edilmesi maksadıyla kullanılmaktadırlar.
Geminin merkez bölümünde, Manevra Dairesi Santral Dairesi (CIC) bulunmaktadır. Bu bölümlerde geminin teknik ve Atış Kontrol sistemi kontrolüne yönelik muhtelif konsollar mevcuttur.
Yaşama mahalli, kamaralar ve personele yönelik diğer kolaylıklar geminin ön tarafında bulunmaktadırlar. 30 kişilik personelin hepsinin devamlı bir role görevi mevcut olup hepsi için yatak bulunmaktadır. Kuruluş olarak 209 sınıfı denizaltı gemileri, 3 vardiya usulüne göre, personel mevcudu 6 subay, 12 kıdemli astsubay ve 12 kıdemsiz astsubay olacak şekilde dizayn edilmişlerdir.
Torpido kovanları geminin pruva tarafındaki konik kısıma yerleştirilmiş durumdadırlar. Burada swim-out torpido atacak şekilde dizayn edilmiş 8 adet kovan mevcut olup ,en üstteki iki kovan torpido transferi maksatlıdır.
Bununla birlikte 6 adet torpido, yedek olarak muhafaza edilebilmektedir. Değişken olarak 14 adet silah yükü: torpido, güdümlü mermi veya mayın olarak seçilebilmektedir.
5. Özel Ürün 209 Sınıfı Tip 1500 Ve 209 PN Sınıfı Denizaltılar
Tipik 209 sınıfı denizaltıların uzun süredir kullanılır olmasının yanında, şüphesiz üzerinde çok uğraşılan değişik varyasyonları da geliştirilmiştir. Bu husus sürekli olarak yabancı ülke uzmanları ve firmalar ile Alman denizaltı dizaynerleri tarafından devam ettirilmektedir.
Buna ilk örnek, 1981 yılında Hindistan Deniz Kuvvetlerine verilen Tip 1500 denizaltılarıdır. Bu 209 sınıfından türetilen denizaltıların özellikleri; daha büyük DC motorlar, daha fazla dalış umku için arttırılmış mukavim tekne genişliği, daha yüksek batarya yükü ve sızmazlığı sağlanmış kurtarma küresi bölmesidir.
Son örnek 209 sınıfı denizaltılar; Hindistan Deniz Kuvvetlerinde bulunan denizaltılara benzer özelliklere sahip Portekiz Deniz Kuvvetlerine inşa edilen 209PN sınıfı denizaltılardır. Bu denizaltıların inşalarına, Avrupa’ daki birçok tersanenin uzun süren rekabetleri sonucu 1998 yılında başlanılmıştır.
Son olarak Portekiz Deniz Kuvvetleri Alman dizaynını kabul etmiştir. Bu rekabeti kazandıran sahalar;
a. Harekat, teknik ve lojistik değerler
b. İşletme ve bakım-tutum maliyeti
c. Kazanç maliyetleri
d. Teslim planı
e. Garanti ve teknik, lojistik yardım hususlarıdır.
Daha fazla dalış umku, arttırılmış mukavim tekne genişliği, sızmaz bölme ve TCM sistemi gibi 209PN sınıfının bazı teknik özellikleri, diğer 209 sınıfı denizaltılar ile benzerlik göstermektedir. Diğer özellikler ise tipik 209 ailesinde bulunmamaktadır. Bu denizaltılar; 212A ve 214 sınıf denizaltıların son teknolojik özelliklerinden PERMAZİN motor teknolojisini, D/G sistemini ve ISUS 90 CWCS sistemlerini dahi içermektedir. Böylece 209 PN sınıfı denizaltılar, son teknoloji ile donatılmış dijital sensörleri, bilgi kontrol sistemleri ve arttırılmış muhabere imkanları merkezi olarak MFCC ile kontrol edilebilmektedir. Diğer özellik ise; Alman dizaynlarında bulunan “Teleskobik Serbest Çıkış Üstüvanesidir.”
6. 209 Sınıfı Denizaltılar İçin Modernizasyon Faaliyetleri
Yüksek rekabetin mevcut olduğu uluslararası denizaltı inşa pazarında uzun süreli ayakta kalabilmek, yabancı donanmalara için inşa edilen yeni denizaltıların yanında, belli bir süre görevde kalmış denizaltılar için zamanı geldiğinde müşteri tarafından talep edilen yarı ömür modernizasyonlarına da ilgi göstermeyi gerekli kılmaktadır.
Özellikle elektronik sektöründeki hızlı gelişme, denizaltı için kabul edilen yaklaşık 30 yıllık görev periyodunun başlangıcından geçen 10-15 yıl içerisinde, gemilerde mevcut sistemlerinin teknolojinin gerisinde kalmasına neden olmaktadır. Bu durum, denizaltıların yeni sensörlerle bütünleştirilmiş, gelişmiş sistemlerle modernleştirilmesi ihtiyacını gündeme getirmektedir.
Thyssen Krupp Marine Systems’in denizaltı departmanının 1980’lerden günümüze kadar 209 sınıfı denizaltılar için, Güney Amerika, Uzakdoğu ve Avrupa’daki birçok donanma için gerekleştirdiği başarılı modernizasyon projeleri, bu alandaki imkan kabiliyetlerinin ve başarılarının açık bir göstergesidir.
Venezuella Donanmasına ait ‘’Sabalo’’ ve ‘’Caribe’’ denizaltılarının eski nesil atış kontrol sistemlerinin ISUS 83-23 CWCS ile değiştirilmesi bahse konu modernizasyonlara verilebilecek örneklerdendir. Bir diğer örnek olarak NEPTUNE modernizasyon programı kapsamında Yunanistan Donanmasına ait 209 sınıfı denizaltıların ilk grubuna Flank Array Sonar eklenmesi 1990 yılında tamamlanmıştır.
Askeri ihtiyaçlar teknoloji alanındaki gelişmelere ve büyük ölçekli modernizasyonlara öncülük etmektedir. Bu konu ile ilgili yakın zaman içerisindeki en önemli örnek havadan bağımsız tahrik sistemi (AIP) konusundaki gelişmedir. Mayıs 2002 ayında imzalanan ve ana yapısı yakıt pilli AIP sisteminin Yunanistan Donanmasına ait ikinci paket 209 sınıfı denizaltılara eklenmesi olarak belirlenen NEPTUN II modernizasyon programına başlanmıştır.
1979 ve 1980 yıllarında inşa edilen bu denizaltıların mukavim teknesi, proje kapsamında 6.45 metre uzatılmaktadır. Bahse konu modernizasyon ile denizaltıların ilk inşasında belirlenen dalıştaki seyir menzilleri yaklaşık 4 katına çıkartılacaktır.

7. Sonuç
Bugüne kadar 209 sınıfı denizaltılar tarihinde, 14 donanmadan toplam 63 adet sipariş almış ve bu donanmalardan birçoğu birkaç kez daha denizaltı kontratı yapmışlardır.
209 sınıfı denizaltıların dünya çapındaki başarısı, geliştirmeye açık ve esnek dizaynı ve inşa eden tersaneye yeni teknolojilerin tatbik edilmesine imkan vermesinden ileri gelmektedir. Aynı zamanda farklı taleplere cevap verebilmek için Alman Donanması ve diğer otoritelerden gerekli destek alınmıştır.
Thyssen Krupp Marine Systems’in denizaltı departmanının ilgi alanı sadece teknik sorulara cevap vermek değil aynı zamanda yerel denizaltı üretimi kapsamında geleceğe yönelik çözümler bulmaktır. Şöyle ki gerçekleşmiş inşaların % 40’ı müşteri ülkelerin lisansı altında yapılmıştır. Söz konusu malzeme paketli inşalardan ilk geminin yapımı esnasında yüklenici firmaların ilgili personeli tarafından yerinde eğitim programları uygulanmıştır. Böylelikle müşteri ülkelerin teknik personeline bilgi ve tecrübe aktarımı gerçekleşmiştir.

Sonuç olarak; tüm bu çabaların ve tecrübelerin işaret ettiği tek gerçek :
209 sınıfı hikayesinin devam edeceğidir.